Xin chào, bạn hãy | Đăng nhập

Đăng bài

Lễ hội mừng cơm mới

Lễ hội truyền thống 30/04/2021

Lễ hội Mừng Cơm Mới dân tộc Kháng bản Huổi Tao thường được tổ chức vào một ngày nhất định trong năm.

      

Phim tài liệu về lễ hội mừng cơm mới

 Trước đây, do giống lúa cũ, thời gian sinh trưởng dài và do khí hậu nên lúa nương được trồng muộn khoảng tháng 5 - 6, thường gặt vào tháng 10 dương lịch nên Lễ hội Mừng Cơm Mới thường được tổ chức vào tháng 10. Hiện nay, giống lúa mới ngắn ngày hơn và do thời tiết thay đổi, khí hậu nóng hơn nên lúa được trồng sớm, khoảng cuối tháng 4- đầu tháng 5 là phải trồng xong (theo đồng bào, nếu trồng muộn hơn thường không được ăn) nên lúa gặt sớm hơn, cuối tháng 8 đầu tháng 9 là lúa đã chín, vì vậy lễ mừng cơm mới cũng theo đó mà được tổ chức sớm hơn.

     Tuỳ theo từng gia đình để chọn ngày tổ chức lễ mừng cơm mới cho phù hợp với gia đình mình, chọn ngày đẹp, không tổ chức vào ngày kiêng cữ của gia đình như ngày mất của ông bà, bố mẹ, người thân trong gia đình. Khi thấy lúa trên nương nhà mình đã chín thì tổ chức lễ mừng cơm mới sau đó tiến hành gặt lúa nương.

Lễ hội Mừng Cơm Mới là nghi lễ nông nghiệp có tính chất tâm linh nhưng mang ý nghĩa tốt đẹp của một cộng đồng tộc người sống trên một địa bàn. Đây là lễ nghi, là nhu cầu tâm linh của người dân trong bản trước vòng quay của mùa vụ, cám ơn ông bà, tổ tiên đã phù hộ, đã “trông nom” nương rẫy để có một vụ mùa bội thu, cầu mong mùa tới lại tiếp tục được mùa.

           Là lễ hội mang tính chất gia đình nhưng có sự tham dự của họ hàng, đại diện các gia đình trong bản cùng  nhau vui vẻ sau một năm lao động vất vả.

           Trước đây, chưa theo tết cổ truyền dân tộc thì đây được coi là tết của người Kháng.

 Đây là một lễ hội nông nghiệp nên lễ vật dùng để cúng chủ yếu là các sản vật được trồng từ nương rẫy. Khi làm nương, người Kháng thường làm một đám nương nhỏ, gieo lúa trước để lúa chín trước vừa dùng để cứu đói, vừa dùng làm lễ vật trong Lễ hội Mừng Cơm Mới. Khi lúa ở đám nương này chín thì người ta gặt về, chế biến chuẩn bị các lễ vật cho Lễ hội Mừng Cơm Mới. Ngoài ra, người ta ra suối quăng chài lấy cá săn bắt côn trùng, thú rừng về để chế biến các món làm đồ lễ. Trên mâm càng nhiều loại đồ lễ thì được coi là càng có hiếu với ông bà, tổ tiên. Lễ vật bao gồm hai thể loại chính:

          * Lễ vật chế biến từ thực vật:

          - Xôi cốm ( Mả dủ): 10 gói;

          - Các loại rau, củ quả: mướp, mak hói; bí xanh, bí đỏ, bầu, măng: mỗi loại từ 1-2 kg đồ chín bày vào mâm;

          - Đu đủ chín: 2-3 quả;

          - Chuối chín: 2 nải;

          - Mía: 2 cây (chặt thành đoạn ngắn);

          - Một số món ăn được chế biến từ thực vật (món ăn truyền thống của người Kháng): cây ráy muối chua (ba Tắm); Nõn chuối nộm; cây búng báng nộm, hoa riềng; rau thập cẩm đồ chín rồi nộm, măng đồ cách thủy…

          * Lễ vật chế biến từ động vật, côn trùng:

          - Cá gỏi (Ca cỏi): 1-2kg;

          - Cá nấu canh măng chua (Ca canh bà blăng)

          - Cá nướng cả con (Ca hịp): 5-6 con

          - Cá nướng gập (Ca híp tộp)

          - Cá đồ (Ca đụp boi)

          - Gà luộc (Dia tỏm): 1 con (khoảng 1kg)

          - Gà nướng (Dia hịp): 1 con (khoảng 1kg);

          - Tiết canh: 1bát (Nưởm đách);

          - Thịt lạp (Nửa pla)

          - Thịt băm gói lá nướng (Ca ộp)

          - Cua đồ chín (Bô hia);

          - Nhái gói lá đồ cách thuỷ(Bố đắc).

          - Thịt dúi (Bố đéc)

          - Thịt chuột (Bố ha)

          - Thịt dơi (Bố bé)

          - Thịt sóc (Bố clay)

          (Ngoài các lễ vật trên nếu gia đình có điều kiện thì mổ 1 con lợn khoảng 20 kg, luộc lên làm đồ lễ cúng)

          * Đồ chấm

          - Muối ớt (Liền ướt): 1đĩa;

          - Nước măng chua cho ớt và gia vị (Băng ba xó);

          - Nước măng chua khô: Băm nhỏ măng chua đã phơi khô, trộn thêm các loại rau thơm, ớt, cho thêm nước lạnh vào, trông đều thành món nước chấm đặc biệt để chấm cá gỏi hoặc rau.

          * Đồ uống

          - Rượu nấu (Hả siêu): 5-6 lít;

          - Rượu cần (Hả xả): 3 chum to;

          * Các đồ khác:

          - Bát: 20 cái;

          - Đũa: 20 đôi;

          - Chén uống rượu: 20 cái

          - Một cây hoa (Săng ngặt): Thân cây hoa được làm bằng 1 cây nứa nhỏ đường kính khoảng 5cm, cao khoảng 2m; từ gốc lên khoảng 1m dùng 2 thanh tre nhỏ gắn vào thân cây nứa theo hình chữ thập thành 3 tầng thể hiện cho 3 tầng của vũ trụ; trên đỉnh của cây nứa cắm một bó hoa; trên thân cây gắn những các dây hoa, hạt cườm, bông lúa chín, các con vật đan bằng tre: cá, trâu, bò, chó, ve sầu...Đây là đồ tượng trưng cho các con vật có trong thiên nhiên; rượu trắng được đổ vào hai ống tre, nút lá chuối buộc vào thân cây hoa; đặt 3 chum rượu cần cạnh cây hoa.

          Dùng mâm đan to lót lá chuối để đựng thức ăn gồm:

- Thức ăn mỗi món để hai bát, đồ khô thì bỏ vào lá chuối 

          - Ba chum rượu cần được mở sẵn, cắm cần để cạnh mâm cúng

          - Vị trí đặt mâm cúng là chỗ bàn thờ tổ tiên và giữa nhà.

          Nói chung lễ vật bao gồm những sản phẩm dưới ruộng, trên nương có những gì đều chế biến để dâng lên ông bà, tổ tiên; ngoài ra người ta còn dùng thịt những con thú, côn trùng chuyên phá hoại mùa màng để chế biến thành đồ lễ, điều này còn có ý nghĩa để răn đe những loại thú rừng, côn trùng chuyên phá hoại mùa màng.

          Khi lúa nương chín, người ta gặt về làm gạo cốm để đồ xôi, làm gạo để nấu bánh chưng, làm rượu. Tính từ khi gặt lúa đến khi tổ chức được Lễ mừng Cơm Mới phải mất từ 7-9 ngày. Bà chủ nhà lấy gùi lúa non hôm đầu tiên ra tuốt và phơi cho khô rồi cho vào chõ sôi lên cho chín rồi đổ ra phơi nắng cho khô để giã làm xôi cốm (khảu hang). Số gạo mới được dành một phần để nấu rượu cần từ 3 đến 4 chum. Rượu cần phải từ 7 ngày trở lên và để lâu hơn thì càng ngon càng mạnh. Khi rượu cần ủ được trên 7 ngày thì chọn ngày tốt để làm lễ.

          Trước đây, người ta chỉ dùng những sản phẩm nông nghiệp: xôi, rau củ quả, côn trùng, thịt thú rừng, rượu….Người ta cho rằng ông bà, thần linh đã trông nom, phù hộ để được những sản phẩm đó từ nương rẫy nên trên nương, trong vườn có những loại sản vật nào đều phải đặt lên mâm lễ để cúng tạ ơn. Ngày nay, do đời sống khá hơn, người ta đã thêm nhiều loại lễ vật khác vào mâm lễ: thịt lợn, thịt gà, bánh kẹo… vừa làm lễ để cúng tạ ơn ông bà tổ tiên, vừa để mời bà con dân bản cùng hưởng lễ vật sau lễ cúng.

Video Lễ hội Mừng Cơm Mới (Dát hả mả mía) của dân tộc Kháng trú tại bản Huổi Tao, xã Nậm Dôn, huyện Mường La, tỉnh Sơn La;

 

 

2585 lượt xem

  

  • Hang A Phủ - xã Hồng Ngài

    Hang A Phủ - xã Hồng Ngài

    by 06/08/2021- 375 view

    Tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” do nhà văn Tô Hoài viết năm 1952 được xây dựng từ những nguyên mẫu có thật trong đời sống xã hội thời bấy giờ ở Tường Sơn, Châu Phù Yên (cũ) thuộc huyện vùng cao Bắc Yên, ngày nay. […]

  • Bí xanh thơm đặc sản Sơn La

    by 10/06/2021- 713 view

    Bí xanh là món ăn quen thuộc với người dân Việt Nam khắp mọi miền. Bí xanh có thể xào, luộc, nấu canh đều rất ngon. Đặc biệt lại dễ dàng chế biến. […]

  • Măng nứa Sơn La

    Măng nứa Sơn La

    by 10/06/2021- 463 view

    Măng nứa là một trong những đặc sản ưa thích của tỉnh Sơn La. Măng sau thu hái được luộc luôn sau đó chuyển về và giao luôn do măng sau hái để sẽ bị cương nên luộc càng sớm càng ngon. […]

  • Mận hậu Ruby

    Mận hậu Ruby

    by 10/06/2021- 469 view

    Ngày 2.6.2021, tỉnh Sơn La chính thức ra mắt thương hiệu “Mận hậu Ruby” - được tuyển chọn từ những vườn mận được chăm sóc kỹ lưỡng nhất, cho trái ngọt nhất, kích thước đồng đều nhất - với mong muốn tạo một vị thế mới ... […]

  • Vịt Chiềng Mai

    Vịt Chiềng Mai

    by 27/05/2021- 517 view

    Khác với các loại vịt thông thường, vịt Chiềng Mai có trọng lượng không lớn, trung bình chỉ từ 1,5-1,7 kg, xương nhỏ, da có màu vàng đặc trưng, thịt thơm, vị ngọt, thịt vịt mềm nhưng không bở, béo nhưng không ngán. […]

Từ khóa tìm nhiều nhất